BIOS

Procesor w laptopie - kiedy można wymienić? Co trzeba wiedzieć?
Mobilny Pentium 4 (fot. na lic. CC; Flickr.com/by Collin Allen)
Rozbudowa laptopa, dla większości posiadaczy laptopów, to dołożenie RAM-u czy wymiana dysku. Takie myślenie jest korzystne dla producentów, gdyż w momencie, gdy wydajność CPU spełnia oczekiwań, wymieniają oni notebook na nowszy. Tymczasem procesor w laptopie często można podkręcić lub… wymienić. Jak to zrobić? Co trzeba wiedzieć? Kiedy jest to możliwe?
Czy mogę wymienić procesor w laptopie?
Zanim zaczniemy poszukiwania nowej jednostki centralnej trzeba upewnić się, że wymiana aktualnie zamontowanego procesora jest w ogóle możliwa. Ostatnimi czasy producenci coraz częściej stosują montowane powierzchniowo chipy z obudową typu BGA, ponieważ są one po prostu mniejsze od układów PGA. Przykładowo procesory Intel Core 2. generacji korzystające z podstawki (rPGA988B) mają wymiary 37,5 x 37,5 mm, podczas gdy lutowane (BGA1023) zaledwie 31 x 24 mm.
Wymiana procesora z obudową BGA? Zapomnij... (Fot. Naprawa Laptopów)
A ponieważ każdy producent stara się teraz tworzyć jak najsmuklejsze konstrukcje i sprzedawać ich jak najwięcej, procesor w laptopie nie może mieć tych kilku milimetrów więcej i dawać się wymienić bez konieczności użycia specjalistycznej aparatury do montażu powierzchniowego. A tę ostatnią mają w zasadzie tylko serwisy i majsterkowicze, którzy jej potrzebują. Zresztą dostępność procesorów z obudowami BGA na rynku wtórnym i tak jest praktycznie zerowa.
Jak dbać o laptopa? Co trzeba, a czego nie wolno robić?
Jak zatem upewnić się, że procesor w laptopie, który posiadamy, ma obudowę typu PGA i nie jest przylutowany? Opcje są w zasadzie dwie. Mniej inwazyjna to przeczesanie internetowych forów poświęconych komputerom przenośnym. Jeśli maszyna cieszy się choćby umiarkowaną popularnością, wujek Google zapewne znajdzie śmiałka, który wymienił jednostkę centralną i pochwalił się swoim dokonaniem internetowej społeczności.
Compal KHLB2 - w nim prawie wszystko dało się wymienić...
Druga, pewniejsza, ale i bardziej czasochłonna, polega na rozkręceniu obudowy, demontażu układu chłodzenia i innych, utrudniających dostęp elementów i sprawdzenie, czy na płycie znajduje się spoiwo lutownicze, czy też klasyczna podstawka (socket). Oczywiście zdarza się, że kwestia wymienialności procesora nie budzi wątpliwości. Jeśli mamy 11-calowego ultrabooka z obudową unibody od razu możemy zapomnieć o wymianie jednostki centralnej.
Ile rdzeni w laptopie tak naprawdę potrzeba?
Natomiast osoby, które zdecydowały się na zakup tzw. kadłubka (np. Compala czy Clevo) mogą z kolei założyć, że wymiana procesora w laptopie jest możliwa. Tego typu konstrukcje są najbardziej podatne na wszelkie modyfikacje wyjściowej konfiguracji, pozwalają na wymianę niemal wszystkiego. Podobnie zresztą jak np. DTR-y Alienware, w których operacje takie jak zastąpienie jednostki centralnej wydajniejszą lub wymiana/dołożenie karty graficznej nie są problemem.
Wymiana procesora w laptopie jest możliwa. Co dalej?
Możliwość wyjęcia chipu to tylko połowa sukcesu. Nowa jednostka centralna musi fizycznie pasować, tj. mieć identyczną podstawkę (socket), a także być obsługiwana przez chipset płyty głównej i poprawnie rozpoznawana przez jej BIOS. I właśnie ten ostatni warunek bywa problematyczny. Niektóre, zwykle niedrogie, mainstreamowe laptopy działają wyłącznie z jednostkami, które producent montuje w obrębie serii.
Jak widać zmiana Core i3/i5 na i7 bankowo wiąże się z zakupem mocniejszego zasilacza (fot. Asus)
Dlatego szukając nowego CPU warto rzucić okiem na stronę producenta i sprawdzić, jaki najmocniejszy CPU był lub jest w danym modelu montowany. Oczywiście nie zaszkodzi też skorzystać z wyszukiwarki by dowiedzieć się, jakie procesory udało się uruchomić innym posiadaczom danego modelu. Jednocześnie należy pamiętać, że niekiedy notebooki trafiające na różne rynki (np. amerykański i europejski) różnią się między sobą np. BIOS-em.
Przegrzewanie i chłodzenie laptopa – wszystko, co musisz wiedzieć
Inne istotne kwestie to wydajność układu chłodzenia i sekcji zasilania oraz moc zasilacza. Jeśli nasz laptop miał w standardzie procesory o TDP nie większym niż 35 W i pod obciążeniem nagrzewał się do bardzo wysokich temperatur, montaż chipu o TDP równym 55 W nie jest najlepszym pomysłem. Może się okazać, że nawet, jak jednostka będzie działać poprawnie, to laptop będzie się przegrzewał, a przeciążony zasilacz w końcu ulegnie uszkodzeniu.
Gdzie kupić procesor do laptopa? Co jeszcze jest potrzebne?
Mobilne jednostki centralne bardzo rzadko pojawiają się w ofertach sklepów, a nawet jeśli, to zazwyczaj są dostępne tylko na zamówienie, a ich ceny potrafią skutecznie ostudzić zapał nawet zasobnego zainteresowanego. Na szczęście spory wybór jednostek jest na rozmaitych portalach aukcyjnych. Na Allegro jest nawet oddzielna kategoria, a w niej, na chwilę obecną, prawie 2000 ofert.
Oferta używanych procesorów na Allegro
Miażdżąca większość procesorów do laptopa jest oferowana w cenach nie przekraczających 300 zł. Dysponując takimi środkami można kupić m.in. 4-rdzeniowego Intel Core i7-2630QM czy Core 2 Duo T9550. APU AMD serii A, procesory Phenom i Turion II da się kupić jeszcze taniej. Najwydajniejsze modele kosztują ok. 200-250 zł. Nie zaszkodzi też poszukać ofert na eBayu czy forach poświęconych komputerom przenośnym.
Pasta termoprzewodząca - warto kupić dobrą (fot. na lic. CC; Flickr.com by cherrylet)
Jednocześnie należy pamiętać, że procesor do laptopa to nie wszystko. Na liście zakupów powinna znaleźć się także dobra pasta termoprzewodząca (np. Arctic Silver, OCZ Freeze, IC Diamond 7 Carat czy Zalman STG2). Owszem, można kupić tanią, silikonową, ale jest ona mniej trwała i gorzej przewodzi ciepło, co przekłada się na wyższe temperatury robocze CPU.
Jeśli nowy chip ma wyższe zapotrzebowanie na energię, a fabryczny zasilacz jest wyliczony „na styk” może okazać się, że trzeba kupić dodatkowo nowy o wyższej mocy. Do odkręcenia śrubek, niejednokrotnie lakierowanych przez producenta, przyda się zestaw solidnych wkrętaków precyzyjnych. Jeśli laptop ma nietypowe śrubki (np. Torx) również trzeba zaopatrzyć się w stosowny śrubokręt.
Jak wymienić procesor w laptopie?
Gdy procesor, pasta termoprzewodząca i wszelkie niezbędne narzędzia zostały skompletowane, można przystąpić do działania. Na początek trzeba wygospodarować odpowiednio dużą, wolną przestrzeń roboczą. Porządek to podstawa wszędzie tam, gdzie w grę wchodzą miniaturowe elementy. Warto też przygotować sobie kilka pojemniczków na śrubki (od obudowy, układu chłodzenia, innych części wymagających demontażu).
Ład i porządek - warto o niego zadbać... (fot. na lic. CC; Flickr.com/by cherrylet)
Należy też zadbać o uziemienie. Jeśli nie mamy pod ręką maty antystatycznej to możemy pozbyć się zgromadzonego na rękach ładunku dotykając uziemionego elementu, np. kaloryfera. Następnie trzeba uzyskać dostęp do procesora. Jeśli zawczasu nie zaopatrzyliśmy się w instrukcję serwisową do posiadanego modelu komputera przenośnego, możemy zaufać intuicji. W sporym odsetku laptopów wystarczy demontaż spodniej części obudowy i układu chłodzenia.
Czasami trzeba zdemontować praktycznie wszystko... (fot. philip)
Jeśli zatem wykażemy się odrobiną dobrych chęci, wyczucia i cierpliwości, to wymienimy procesor w laptopie bez najmniejszych problemów i komplikacji. Jeśli natomiast mamy model, który trzeba rozłożyć niemal na czynniki pierwsze i nie czujemy się na siłach, aby to zrobić, warto poprosić o pomoc kogoś bardziej doświadczonego lub, jak wspominałem, znaleźć w Sieci instrukcję serwisową i postępować zgodnie z zawartymi w niej poleceniami.
Ile można zyskać wymieniając procesor w laptopie? Czy jest to opłacalne?
Od procesora, czyli de facto mózgu współczesnego komputera, zależy tempo wykonywania większości operacji, dlatego przemyślana wymiana modelu na szybszy może znacząco poprawić komfort pracy. Przykładowo zastępując Core i3-2310M 4-rdzeniowym i7-2630QM zyskamy zarówno w aplikacjach jednowątkowych (ok. +40%), jak i wielowątkowych (nawet +145%). Różnica jest więc kolosalna. A koszt? Przy odrobinie szczęścia zmieścimy się w 350 zł.
To zdecydowanie mniej niż musielibyśmy zapłacić za nowy laptop z szybszą jednostką centralną. Co więcej stary CPU odsprzedać odzyskując część pieniędzy. Jak widać wymiana chipu może się opłacać. Może, ale nie musi. Wiele zależy od tego, jaki procesor w laptopie mamy. Jeśli jest to model low-endowy, to zastąpienie go high-endowym przy niewielkim nakładzie kosztów jak najbardziej wchodzi w grę.
Natomiast gdy kupiliśmy komputer np. z chipem AMD Turion II M520 (2,3 GHz, 1 MB L2C) i rozważamy zakup Turiona II Ultra M640 (2,6 GHz, 2 MB L2C) możemy sobie śmiało odpuścić. Zysk wydajności w granicach 10% nie rekompensuje wydania ok. 200-250 zł i poświęconego czasu. Zatem zanim wymienimy procesor w laptopie przekalkulujmy, czy to ma sens. Dobry ranking procesorów powinien ułatwić zadanie.
Jednocześnie pamiętajmy, że tak daleko idąca ingerencja w konfigurację sprzętową laptopa najczęściej skutkuje unieważnieniem jego gwarancji. Producenci zazwyczaj nie lubią, gdy grzebie się w obudowie, zamiast po prostu kupować nowy model notebooka. Oczywiście nie jest to regułą, ale warto wcześniej upewnić się (np. czytając instrukcję obsługi) w jakim zakresie możemy modyfikować laptop bez utraty gwarancji i wsparcia technicznego.
Zobacz także
Karta graficzna w laptopie – jaka do gier, a jaka do pracy?
Jaki dysk do laptopa? HDD, hybrydowy czy SSD? W co warto zainwestować?
Akumulator w laptopie – to trzeba wiedzieć!
Laptop czy komputer stacjonarny? Za i przeciw [A.D. 2012]
[...]. Większość płyt głównych pozwala na zmianę kluczowych parametrów nawet bez konieczności wchodzenia do BIOS[.] zakresie. BIOS-y w laptopach są okrojone do granic możliwości, sprawność układów chłodzenia też pozostawia[...]
Karta graficzna w laptopie – jaka do gier, a jaka do pracy?
[...]) i na dodatek dość często nie działa.Jeśli producent komputera nie zaimplementował np. w systemie BIOS[.]GL.W rezultacie mają one zmodyfikowane BIOS-y i specjalne sterowniki . Takie karty graficzne są także gruntownie[...]
Podkręcanie karty graficznej i procesora w laptopie - jak to zrobić? Czy to ma sens?
[...] BIOS-u, który ma wpływ na styl pracy układu chłodzenia.Po drugie podkręcanie procesora i/lub karty[.] procesora w laptopie Systemy BIOS w znakomitej większości laptopów są okrojone do minimum i nie pozwalają[.] skorzystać z odpowiedniego oprogramowania lub znaleźć i wgrać zmodyfikowany BIOS. Jako, że pierwsza metoda[...]
Windows 8 Consumer Preview - zaglądamy w nowe okna
[...] - wszystko działa płynnie, bez przycinek.Dodam tylko, że specjalnie do celów testowych dezaktywowałem w BIOS[...]
Toshiba Portégé Z830 - odchudzanie po japońsku [test]
[...] czytnik kart pamięci, obsługa technologii Intel Anti-Theft i BIOS z funkcją Computrace; akumulator: 8[.] na wypadek zagubienia lub kradzieży gwarantuje technologia Intel Anti-Theft oraz BIOS z funkcją Computrace[...]
AMD Bulldozer - pierwsze testy za nami...
[...] potrzebował 249,2 W.Oczywiście, winne mogą być niedopracowane BIOS-y płyt głównych, kiepsko zoptymalizowane[...]
Dell Vostro 3350 – mały, ale wielki [test]
[...] o rozdzielczości 2,0-megapiksela, uniwersalny czytnik kart pamięci, czytnik biometryczny, BIOS z funkcją Computrace[.] da się wyeliminować we własnym zakresie (aktualizacja BIOS-u do wersji A07 eliminuje problem[...]
Acer TravelMate 8573 i 8473 - bezpieczeństwo przede wszystkim
[...] dostępu (od BIOS-u i dysku po aplikacje), obejmując opcję uwierzytelniania przed uruchomieniem systemu[...]
Wydobądź pełnię mocy z Radeona HD 6950! Odblokuj go!
[...] BIOS karty Sapphire Radeon HD 6970 i program do flashowania . AMD Radeony HD 6950/6970 ręcznie[...]
Czas na hybrydyzację desktopów? Intel SRT i Nvidia Synergy w drodze
[...] żadnych dodatkowych licencji czy opłat. Wystarczą aktualizacja BIOS-u karty graficznej, GPU Nvidia i[...]
Toshiba Tecra R840 - stworzona do pracy [test cz. 1]
[...] Intel Anti-Theft, BIOS z funkcją Computrace, czytnik linii papilarnych, platforma TPM 1[.] Anti-Theft i My WiFi. BIOS z funkcją Computrace pozwala śledzić laptop skradziony lub zagubiony. Dysk[...]
Jaka płyta główna? Na co zwrócić uwagę? Warto zainwestować więcej?
[...] kompatybilne z procesorami z rodziny Phenom, a jednocześnie większość modeli z socket AM3 po aktualizacji BIOS[...]
Rozbudowa laptopa - co można i warto wymienić?
[...]. Pozostają bowiem kwestie poprawnego rozpoznania przez BIOS, wydajności układu chłodzenia i zasilacza[.] na przeszkodzie stoją nie tylko wydajność układu chłodzenia, zasilacza i BIOS laptopa, lecz nawet wymiary układu[...]
Samsung RC520 - uniwersalny i niedrogi
[...] 3 sekund. Producent chwali się, że rozruch notebooka dzięki optymalizacji BIOS-u i sterowników[...]
Laptop do pracy w terenie - jaki kupić?
[...] biometryczny i platforma TPM, Intel Anti-Theft oraz BIOS z funkcją Computrace to pozycje obowiązkowe[...]
AMD Radeon HD 6990 - dominator już jest!
[...] się ze wzrostem i tak niemałego maksymalnego poboru energii z 375 W na 450 W.To wszystko dzięki funkcjom dual-BIOS[...]
Toshiba Tecra R840 - stworzona do pracy [test cz. 2]
[...] na nim danych implementując m.in. czujnik 3D dla dysku twardego, technologię Intel Anti-Theft, BIOS z funkcją[...]
Mobilny gracz – 10 powodów, dla których nie warto nim być
[...] chłodzenia i zasilania dadzą radę i czy jest szansa, aby BIOS go poprawnie obsłużył. Zgodność podstawek[...]
Toshiba Satellite A660 - test [część 2]
[...] były włączone podczas testów, a pakiet zabezpieczający zapewniał ochronę rezydentną. BIOS pracował w trybie Fast[...]